کلرزن دستگاهی است شامل یک شاسی و یک پمپ تزریق به همراه تابلو برق و سایر تجهیزات مربوطه که با تزریق کلر به سیال مورد نظر باعث ضد عفونی آن می شود. پکیج کلر زنی یکی از پکیج های تزریق مواد شیمیایی بسیار پر مصرف است که در تمامی فعالیت های گندزدایی اعم از ضدعفونی کردن استخر، انتهای دستگاههای تصفیه فاضلاب، ضدعفونی کردن سردخانهها و… از آن استفاده می شود.
با توجه به باکتریهای موجود در آب و بمنظور جلوگیری از رشد آنها و با توجه به مضرات فراوان آنها و احتمال ابتلا به بیماریهای فراوان، نیاز به نصب دستگاه کلرزن یکی از اصلی ترین کارها در جلوگیری از رشد باکتریها و حذف آنها میباشد. همچنین در استخرهای شنا با توجه به آلودگیهای ایجاد شده و رشد قارچ ها و باکتریها و تشکیل جلبک که باعث کدورت و سبز شدن آب میشود کلر زنی انجام می گیرد.
کلرزن (کلریناتور) دستگاهی است که برای تزریق کلر به آب به منظور ضدعفونی و گندزدایی استفاده میشود. این دستگاه در صنایع مختلف از جمله تصفیه آب شهری، استخرها، صنایع غذایی و کشاورزی کاربرد گستردهای دارد. در ادامه اطلاعات کاملی درباره انواع کلرزن ارائه میشود:
انواع کلرزن
کلرزن ها بر اساس نوع سیال عملیاتی و مکانیزم کار به چند دسته تقسیم میشوند:
کلرزن گازی:
از گاز کلر (Cl₂) برای ضدعفونی حجمهای زیاد آب مانند تصفیه خانه های شهری و صنعتی استفاده میشود. این روش قدرت گندزدایی بالا و هزینه عملیاتی پایینتری در بلندمدت دارد.
کلرزن مایع (هیپوکلریناتور:
از محلولهای کلردار مانند هیپوکلریت سدیم (آب ژاول) یا پودر پرکلرین استفاده میکند. برای استخرهای کوچکبا تبدیل نمک (NaCl) به کلر از طریق فرآیند الکترولیز کار میکند. این سیستم برای استخرها طراحی شده و مزایایی مانند کاهش عوارض پوستی و هزینه های نگهداری دارد.
کلرزن خطی:
در سیستم لوله کشی استخر نصب میشود و قرصهای کلر را بهصورت کنترلشده حل میکند. مناسب برای استخرهای خانگی و تجاری است.
کاربردهای کلرزن
تصفیه آب آشامیدنی: حذف باکتریها و ویروسها.
استخرها: جلوگیری از رشد جلبک و میکروارگانیسم.
صنایع غذایی: ضدعفونی تجهیزات و آب فرآوری.
کشاورزی: گندزدایی آب آبیاری و تجهیزات.
تصفیه فاضلاب: کاهش آلودگیهای میکروبی.
مزایای کلرزن
اثربخشی بالا: نابودی سریع میکروبها و ویروسها.
ماندگاری کلر:
قابلیت اتوماسیون: تنظیم دقیق میزان تزریق.
سازگاری با سیستمهای مختلف: قابل استفاده در صنایع متنوع.
معایب و محدودیت ها
خطرات سلامتی: تماس مستقیم با کلر ممکن است باعث سوزش پوست و چشم شود.
تشکیل ترکیبات مضر: مانند کلروفرم در صورت ترکیب با مواد آلی.
نیاز به کنترل دقیق PH: اثرگذاری کلر در PH پایین (حدود ۷.۳) بهتر است.
خوردگی تجهیزات: در صورت استفاده نامناسب.
نحوه عملکرد کلرزن نمکی (مثال ویژه)
در کلرزن نمکی استخر، نمک محلول در آب به کمک الکترولیز به گاز کلر تبدیل میشود:
نمک (NaCl) به یونهای سدیم و کلر تفکیک میشود.
کلر آزاد شده به آب اضافه و عوامل بیماریزا را از بین میبرد.
پس از انجام ضدعفونی، کلر مجدداً به نمک تبدیل میشود.
انتخاب کلرزن مناسب
برای استخرهای کوچک: کلرزن خطی یا نمکی.
برای تصفیه خانه های بزرگ: کلرزن گازی.
برای صنایع غذایی: هیپوکلریناتور مایع.
مکانیزم عملکرد دستگاه کلرزن در جایی که لوله خروجی از پمپ تزریق به لوله حامل آب خام می پیوندد، اثر ونتوری خلاء کوچکی ایجاد می کند و محلول کلر را به داخل آب می کشاند. اغلب لازم است با تغییر شرایط، مقدار کلر اضافه شده به آب افزایش یا کاهش یابد.
دستگاه کلرزن مایع به شما امکان می دهند مقدار کلر تغذیه شده در آب را به سه روش تنظیم کنید.شما می توانید طول ضربه یا سرعت دستگاه کلرزن را با تغییر اندازه قرقره تنظیم کنید. هر دو این تنظیمات میزان تغذیه هیپوکلریناتور را تغییر می دهد. همچنین می توانید مقدار کلر اضافه شده را با تغییر قدرت محلول هیپوکلریت تنظیم کنید.
در حالی که هیپوکلریناتورها معمولاً برای انجام کلرزنی مداوم در سیستم های کوچکتر استفاده می شوند، کلرزنها زمانی مقرون به صرفه هستند که منبع تغذیه بیشتر از 75 گرم در دقیقه باشد و گاهی اوقات ممکن است در سیستم های کوچکتر نیز استفاده شود.دورههای پمپاژ و سایز پمپ دوزینگ و تقاضای کلر (بر اساس آزمایش باقیمانده کلر) تعیین می کند که در هر شرایطی از کدام نوع سیستم کلرزنی (هیپوکلریناتور یا کلریناتور) استفاده شود.
ظرفیت مصرفی دستگاه کلرزن بر حسب مبنای لیتر بر ساعت و فشار کاری آن بر مبنای bar محاسبه، طراحی و تولید میشود.در این سیستم، شیر تزریقی بر روی خط و شیلنگ مکش کننده در داخل مخزن تعبیه میشود که قادر است بصورت کاملا دقیق و محاسبات دقیق تر میزان تزریق نمودن کلر را اندازه گیری نماید. به همین خاطر به این سیستم بعضا دستگاه کلرزن خطی نیز اطلاق می شود. کلرزن می تواند از کلر گازی، کلر مایع یا پودر کلر استفاده کند.مکانیزم عملکرد کلرزن به این صورت است که کلر از مخزن به پمپ تزریق منتقل می شود و سپس از طریق انژکتور به آب یا فاضلاب تزریق می شود.
کلر با آب یا فاضلاب واکنش داده و مواد مضر را از بین می برد. سیستم فیلتراسیون آب یا فاضلاب را از مواد آلی و ذرات معلق پاک می کند.سیستم کنترل و اندازه گیری مقدار کلر وارد شده و باقی مانده را اندازه گیری و کنترل می کند تا به حد مطلوب برسد. در صورت کفایت نمودن مقدار کلر موجود در آب دوزینگ پمپ خاموش می شود و در حالت استراحت قرار می گیرد. در حالتهای اتوماتیک این عمل آنقدر باید ادامه پیدا کند تا سنسور اندازه گیریِ مقدار آلودگی نشان دهد آب یا فاضلاب کاملا ضدعفونی شده است.کلرزنها راحت ترین دستگاه تصفیه آب انواع دستگاه کلریناتورسه مدل دستگاه کلرزن شامل کلریناتورهای درون خطی و پکیج های آفلاین و همچنین کلریناتورهای خورشیدی دیجیتال وجود دارد.
کلر زن خطی از یک محفظه، یک پمپ، یک دریچه جریان و یک مخزن کلر تشکیل شده است. محفظه حاوی یک قرص کلر است که توسط پمپ به داخل جریان آب تزریق می شود. دریچه جریان میزان کلر تزریق شده را کنترل می کند. کلرزن های خطی معمولاً در استخرها، جکوزی ها و سیستم های آبیاری استفاده می شود.
این دستگاه همچنین برای تصفیه آب آشامیدنی در مناطقی که کیفیت آب پایین است، استفاده می شود.کلریناتورهای آفلاین (در مقابل مدلهای خطی) زمانی استفاده می شوند که یک کلرزن درون خطی نتواند در سیستم لولهکشی موجود جا شود و دستگاه می بایست از طریق یک خط بای پس آفلاین از بقیه تجهیزات به خطر لوله و یا استخر و مخزن متصل می شود.کلریناتورهای خورشیدی ضمن دیجیتال بودن کل فرآیند تزریق و در نتیجه رایگان بودن برق دستگاه، بدلیل ارزان بودن ماده پرکلرین (کلر) “ضمن گران بودن خرید کلرزن در ابتدای راه اندازی” در ادامه فرآیند بهرهبرداری دارای کارکردی آسان و فرآیند نگهداری مقرون بصرفه هستند.براساس اینکه در دستگاه های تزریق کلر از کلر مایع استفاده شود یا از گاز کلر، دسته بندی زیر را برای این سیستم ها شکل گرفته است.کلریناتور مایعدرون دستگاه کلر زن مایع، کلر مایع از طریق پمپ تزریق یا دوزینگ پمپ به آب تزریق میشود.
بسیاری از مواد شیمیایی مثل هیپوکلرید سدیم و کلسیم به حالت مایع بوده و برای تزریق این مواد به آب از هیپوکلریناتور استفاده میشود.دستگاه کلرزن مایع نیز با توجه به نوع کارایی و ساختار، به دو صورت دستگاه کلرزنی دستی و اتوماتیک قابل طراحی و تولید می شود. در ادامه این مدل ها را معرفی کرده ایم.کلرزن مایع دستیدر مدل دستی، کلر به شکل دستی توسط پرسنل داخل مخزن وارد شده و سپس با استفاده از آب مقطر و یا آبی که تصفیه شده است و دارای درجه سختی پایینی بوده، ترکیب می شود
کلرزنها با توجه به نوع کاربرد و حجم آب، در مدلهای مختلفی تولید میشوند. انتخاب دستگاه مناسب به عواملی مانند هزینه، ایمنی و نیازهای خاص صنعت بستگی دارد. برای مثال، کلرزن نمکی هایوارد با قابلیت کنترل خودکار، گزینهی ایدهآلی برای استخرهاست مقابل، کلرزن گازی برای پروژههای صنعتی بزرگتر توصیه میشود.
کلرزن